ABSTRATU
Lisan no toman nu’udar norma social ida ne’ebe mak importante ba komunidade
no sosiedade iha estadu nia laran liu-liu iha komunidade lokal ne’ebe mak toman
prtaika direitu kustumeiru ka lei ne’ebe mak lahakerek hodi bele garnte justisa iha
komunidade lokal nia moris hodi hametin relasaun social no kultural, tamba ne
hakerek nain identifika no no buja referesia husi konstituisaun, atu hatene klaru
konaba objetivu peskija ida ne’e mos hakerek nain utiliza mos referensia husi
peritu sira iha mondu ne’e nia hanoin kona-ba sistema lisan no toman hodi guia
hakerek nian nia obra cientifiku ida ne’e, liu husi obra cientifiku id abele promove
do dezenvolve sistema lisan no toman iha estadu de Timor-Leste ida ne’e.
Kultura hanesan identidade sosiedade timor nia nian tamba ne’e mak presiza tau
importansia ba iha komunidade sira ne’ebe mak nafatin promove no pratika lisan
timor nia iha sira nia moris tomak, husi area rural too area uerbana iha
komunidade barak ne’ebè mak nafatin pratika norma sosial hanesan tarabandu
ne’ebè mak hakesi sira hodi hametin domin humanidade iha sira nia moris tomak
tamba lisan no toman importante te’ebes ba komunidade sira ne’ebè analfabetu
maske sira lakoñese lei formal lei informal ne’e toman pratika no fo benefisio ba
komunidade sira nia moris.